Pred poslanicima Narodne skupštine Republike Srpske na sjednici zakazanoj za 7. juli naći će se prijedlog odluke kojom Vlada Republike Srpske traži saglasnost za novo zaduženje od 45 miliona eura kod Svjetske banke. Riječ je o dodatnom finansiranju projekta unapređenja zdravstvenog sistema, koji je već u toku, a vlasti smatraju da bi novi kredit omogućio nastavak modernizacije zdravstvenih ustanova, ulaganja u medicinsku opremu i provođenje reformi koje bi trebalo da poboljšaju funkcionisanje zdravstvenog sektora.
Prema prijedlogu dostavljenom Narodnoj skupštini, sredstva bi bila obezbijeđena putem zajma Međunarodne banke za obnovu i razvoj (IBRD), članice Grupacije Svjetske banke. U dokumentu se navodi da je osnovni cilj dodatnog finansiranja unapređenje kvaliteta zdravstvene zaštite, ali i jačanje finansijske održivosti zdravstvenog sistema Republike Srpske.
Ako prijedlog dobije podršku većine u parlamentu, Republika Srpska će zaključiti novi kreditni aranžman kojim bi bio nastavljen jedan od najvećih razvojnih projekata u oblasti zdravstva posljednjih godina.
Fokus na bolnice, opremu i digitalizaciju
Najveći dio planiranih sredstava trebalo bi da bude uložen u modernizaciju zdravstvenih ustanova širom Republike Srpske, što podrazumijeva nabavku nove medicinske opreme, sanaciju postojećih objekata, rekonstrukciju zdravstvenih ustanova, ali i poboljšanje uslova rada zdravstvenih radnika.
U prijedlogu se navodi da će dio sredstava biti usmjeren i na javne psihijatrijske ustanove, gdje su planirana dodatna ulaganja u infrastrukturu i opremu.Pored toga, projekat predviđa nastavak razvoja preventivne zdravstvene zaštite, odnosno aktivnosti koje bi trebalo da doprinesu ranijem otkrivanju bolesti i većem obuhvatu preventivnih pregleda.
Poseban segment odnosi se na digitalizaciju zdravstvenog sistema. Planirano je dalje unapređenje Integrisanog zdravstvenog informacionog sistema (IZIS), koji bi trebalo da omogući efikasnije upravljanje podacima, bržu razmjenu informacija između zdravstvenih ustanova i jednostavniji pristup uslugama za građane.Digitalizacija je jedan od ključnih dijelova projekta, jer se očekuje da doprinese smanjenju administrativnih procedura i efikasnijem radu zdravstvenih ustanova.
Dio novca zavisi od provođenja reformi
Osim ulaganja u infrastrukturu i opremu, projekat predviđa i provođenje institucionalnih reformi.Cilj tih mjera je unapređenje finansijskog upravljanja zdravstvenim ustanovama i smanjenje njihovih dugovanja, koja godinama predstavljaju jedan od najvećih izazova u zdravstvenom sistemu Republike Srpske.
Posebno je definisana komponenta vrijedna 25 miliona eura koja će biti dostupna tek nakon ispunjavanja unaprijed određenih reformskih ciljeva.To znači da sredstva neće biti automatski isplaćena, već će njihovo korištenje zavisiti od rezultata koje Republika Srpska ostvari tokom provođenja reformi.Među uslovima koji su navedeni nalaze se prelazak zdravstvenih ustanova na trezorski sistem poslovanja, kao i smanjenje neizmirenih finansijskih obaveza zdravstvenih ustanova.
Ukoliko ti kriterijumi budu ispunjeni, sredstva iz ove komponente mogla bi biti iskorištena za finansiranje budžeta Republike Srpske.
Projekat je već u toku
Iz Vlade Republike Srpske podsjećaju da se osnovni projekat unapređenja zdravstvenog sistema već realizuje.
Njegova ukupna vrijednost za Republiku Srpsku iznosi 48,06 miliona eura.
Prema podacima iz prijedloga odluke, do kraja marta ove godine iz tog projekta povučeno je oko 11,25 miliona eura.
U Vladi navode da se realizacija odvija planiranom dinamikom i da se aktivnosti provode u skladu sa utvrđenim planovima.
Novi kredit predstavljao bi nastavak postojećeg projekta, a planirano je da dodatno finansiranje traje do 31. decembra 2030. godine.
Za realizaciju projekta i dalje će biti zaduženo Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske.
Rok otplate 32 godine
Prijedlogom odluke definisani su i osnovni uslovi kreditnog aranžmana.Predviđeno je da zajam bude odobren na period od 32 godine.Istovremeno je planiran i sedmogodišnji grejs period, što znači da u tom vremenu neće biti otplate glavnice kredita.Kamatna stopa je promjenjiva i prema trenutno raspoloživim podacima iznosi oko 4,12 odsto.Pored kamate, ugovor predviđa i jednokratnu naknadu u iznosu od 112.500 eura. Takvi uslovi navedeni su u prijedlogu koji će razmatrati narodni poslanici.
Podaci o javnom dugu Republike Srpske
Uz prijedlog novog zaduženja Vlada Republike Srpske dostavila je i pregled stanja javnog duga.
Prema tim podacima, javni dug koji podliježe zakonskom ograničenju na kraju 2025. godine iznosio je 6,13 milijardi KM.
To predstavlja 33,6 odsto procijenjenog bruto domaćeg proizvoda Republike Srpske.
Istovremeno, ukupan dug Republike Srpske iznosio je 6,95 milijardi konvertibilnih maraka, odnosno oko 38 odsto procijenjenog BDP-a.
Ti podaci predstavljeni su kao dio finansijske dokumentacije koja prati prijedlog odluke o novom kreditnom zaduženju.
Konačnu riječ imaju poslanici
Hoće li Republika Srpska dobiti novo zaduženje od 45 miliona eura, biće poznato nakon sjednice Narodne skupštine Republike Srpske zakazane za 7. juli.
Ukoliko poslanici usvoje prijedlog odluke, Vlada Republike Srpske moći će da zaključi ugovor sa Svjetskom bankom i obezbijedi dodatna sredstva za nastavak projekta unapređenja zdravstvenog sistema.
Time bi bio nastavljen program koji, prema planovima Vlade, obuhvata ulaganja u zdravstvenu infrastrukturu, nabavku savremene medicinske opreme, razvoj digitalnih servisa, unapređenje preventivne zdravstvene zaštite i provođenje finansijskih reformi u zdravstvenim ustanovama.
Rasprava u Narodnoj skupštini mogla bi otvoriti i širu diskusiju o stanju zdravstvenog sistema, finansijskoj održivosti javnih zdravstvenih ustanova i budućim ulaganjima u sektor zdravstva. Bez obzira na ishod glasanja, odluka o ovom kreditnom aranžmanu predstavljaće jednu od važnijih tačaka sjednice zakazane za početak jula, s obzirom na to da se odnosi na višemilionsko finansiranje i dugoročan projekat.
